HAKHOKHMA Post Post New Entry

Sa Kosher dan

Posted by Moshe Ilan on January 29, 2012 at 8:35 PM

הכשרת הבשר

MELIKHA (Chi al na) :                                             

1. Chi (Melakh) : Chi hi Sa Kosher theihna hrangte zinga pakhat a ni a,  Chi ro chuan thil hnawng lam a deh emaw a sik in a maw chuan a hip thei a, chu a chhunga tui lam chi a hip chhuah a chu 'polet' tih a ni.  

            Tin ,  chi chu Ro lovin hnawng ta se emaw, Sa Kosher nana hman tawhna chi (chi thisen pai )  a nih chuan , Sa kan deh tir / sik tir leh chuan a thil lo hip tawh sa a chu a pe chhuak leh a Sa chhungah a thun lut leh thei a, chu vangin Sa chu ei tlak lohva siamin a ti bawlhhlawh 'Taref' thei a ni.  

 

2. Chi hrang hrang te :  Chi ah hian chi 'Sug' thum (3) a awm a,  chung te chuan Sa peng hrang leh a bung hrang te eng tianga Kosher tur nge tih a hman na a in ang lo  thluah hlawm a,  chung Chi chi thum te chu  heng te hi an ni:-  

    (1) Melakh dak  / Melakh Shulkhan ( chi dip)

 

    (2) Melakh beinoni (Chi laihawl)

 

    (3) Melakh ave / Melakh Bishul / Melakh lehakshara  ( Chi hraw).

 

   

3. Chi hnathawh dan leh a thil tih te:  

 

(1) Sa chu chi kan phul hma a tui a darker chanve chiah phawt tur a ni a,  chumi in a a thil tih pakhat a chu sa chu a tihnawng a,  chu chuan Chi chu Sa pangah a tih beh theih tir a ni.

 

(2) Chi chuan Sa pang a deh chin te chu a ti zawi in a ti lum a, chu chuan Sa chhunga awm thisen te chu pawn lam a chhuak thei turin a siam a ni.

 

(3) Chi chuan  Thisen a hip chhuah te chu an nihna thisen te chu lo ti dal in a lo ti hnang a chu an hnan na chuan Sa chhung a in hip lut kir leh palh tawh lo turin a siam thei a ni. (hetia a ti hnang kan tih hi Chi khan Sa chhunga mi ama hip chhuah chauh lo chu a ti hnang thei lova, chuvangin Chi phul hma hian Sa pangah te,  Sa kilkhawr ah te, a Sa chhung lam langthei si ah te Thi khar leh Thi far a awm em tih chu chiang tak  leh uluk taka en fiah zet tur a ni a a lo awm palh chuan paih chhuah hmasak tur a ni, chutiang ang thi khar ah te chuan Chi hian hna a thawk ve thei lova, Chuvangin Sa ei tlak loh 'Taref' ah kan chhuah palh thei dawn a ni).

 

 

4. Chi hnathawh hun chhung:

 

      Chi chuan Sa a kan phul atang hian Dar kar 12 thleng in thisen chu a hip thei a,  Darkar 12 hnu ah hi chuan thisen lo pawh a hip palh thei a, chuvangin  Sa kha kan ti thianglo 'Taref' thei a chu vangin Sa kan kosher chuan Dar kar 12 aia rei nghah loh tur a ni,  tin ,  Chi kan phul atanga chhiara (Beit Yosef – kal pangaia chhiara Mel khat kal vel ang tur (24 minute) , tin ,( 22 minute tite pawh an awm a), tin, (Shakh- 18 minute ) a ni a ti bawk a, hei ia rei lovah hi chuan Chi hian a hna a la thawk lova chuvangin hemi hma hian khawih loh tur ani a, tin, 'HaRama' chuan Kosher hun chhung hi Dar kar khat a ni tur ani a ti a, tin, hetiang a reilo thei ang ber Minute18 ang hi chu 'Shaat hadkhak'(loh theih loh hun)  angah chauh lo chuan hman loh tur ani a ti.

 

              'Rambam'- Hetiang 'Shaat hadakhak' hun a Sa kan Kosher hian a hnuah 'Khalita' tur a ni a ti.

 

 

  ___________________________

                                                       

THI SEN:

5. Thisen chi Thum te:

 

(1)   Dam Gas -  Thisen khang emaw, ama sa thisen nilo thisen Sa a far emaw, Thisen asa ti atanga chhuak tawh awmhmun sawn tawh (Dam piresh) emaw,  Chi in a thunun theih loh thisen ang chi. (Asur)

 

(2)   Dam Adin -  Chi in a hip chhuah thisen. (Mutar)

 

(3)   Dam Plita -  Chi in a hip chhuah tawh sa Thisen a Sa ti chhunga kir leh. (Mutar).


 

 

6. Thisen pawimawh dan leh hlauhawm dan indawt te:

 

(1)  Dam Karet  : Dam haNefesh (a nunna thisen) tih a ni bawk a,  Sa chu talh a nih laia a thisen chhuak a hi a ni, (hemi thisen hi ei chu  'Karet' thihna a ni.).

 

(2)  Dam Shotet :  Dam Kiluakh tih a ni bawk a, Mar phu kan tih ang hi, Thisen zam pui zawng    zawng hi niin ,a nunna nena inzawm thisen a ni, ('Isur Lav ' a ni).

 

(3)  Dam Eivarim  :  A Sa ti chhunga thisen awm ang hi niin, Chi hmanga kan lak chhuah thin hi a ni , (Isur DeRabanan).

 

 ___________________________________________________


7.   HAKSHARA (Tih thianghlimna):

 

 (1) Sa ti chhunga Thisen awm pawn lama rawn chhuak silo te hi Sa ti anga ngaih an niin , Torah pawh     in a phal a ni a,   Chi hmanga kan Kosher hian a Sa ti chhunga thisen pawnlang ang rawn chhuak palh mai thei si ang chi a te chauh hi a hip chhuak a ni.

 

 (2) Khalita :  Tui chhuan so bawrh bawrh, asat vang lai taka Sa zuk chiah pawrh hi a ni a,   chu chuan a Sa pangti thisen lo luan chhauh theihna tur kaw te reuh te te a te chu a khar thei a, hei hi 'Rambam'  dan hmang Teimanim ho chuan Sa chu Chi hmanga an Kosher hnu ah an ti thin a ni.

 

 ( 3) Tslia :  Mei chunga rawh a ni a,  hei hi Kosher dan ah chuan a chak ber a, Sa chu kan rawh chuan ain tisek in a chhunga thisen te chu a rawn sawr chhuak vek thei a, chuvangin ,   Chi hmanga Kosher ve theih loh chi Sa bung hrang hrang leh Sa hlui, talh atanga nithum(darkar 72) hnu a Sa Kosher nan hman thin a ni.


 

 

8. Hriat tur pawimawh te:

 

 (1) Chi hmanga Sa kosher hnua Thisen rawn luang chhuak te hi 'Tsir' emaw 'Muhar' tih niin Thisen anga ngaih a ni tawh lova , Tui thisen rawng ang nei ang mai chauha ngaih a ni.

 

 (2) Dam Piresh (Thisen awmhmun sawn tawh , pawn lam a luang chhak tawh)( Asur).

 

 (3) Sa Kosher tawh hnu chunga Thisen a far chuan a Sa a chu a ti thiang lo a ni  'Taref'.

 

 (4) Dam Behema (Ransa thisen)- Leia khuh a ngai lo.

 

 (5) Dam Khaia (Ramsa thisen)- Leia khuh a ngai.

 

 (6) Dam Of ( Thlanei chi thisen) – Leia khuh angai.

 

 (7) Neveila – Sa chi reng reng amaha thi emaw, a talh dan dik lo a talh hi a ni. Goi (Jentile) hnenah hralh leh pek thiang.

 

 (8 ) Treifa – Sa chi reng reng amaha kim lohna leh thian lohna awm thla 12 chhung a dam pui theih loh ang  tur hliam na nei ang te hi a ni. Goi hnenah pek leh hralh thiang.

 

 (9) Khelev – a hlap,  a kawchhung thau , aril bawh thau ang chi, thau var thiang lo .( Isur Torah).

 

 (10) Gid hanashe – A khel tha. (Thiang lo).

 

 (11) Kavush -  Tui ril lam chi a,  (mi et le et) darkar 24 in chiah . (chiah hmin).

 

 _______________________________________________

   

 9.  Sa Kosher dan:

 

    Chi hmanga Sa Kosher dan;  

 

(1)   Tui lum lovah Darkar Chanve tal chiah phawt tur. Chumi hnu ah lak chhuah a tui chu thin fai tur.

 

(2)   Chi hraw a phulin Darkar khat nghah tur. Chumi hnuah chi chu thin fai tur.

 

(3)   Tui thar ah tum thum chiah tur.

 

     

     *  Hetiang a dan tur ang thlapa kan tih indawt loh chuan Sa chu a in Kosher lova , Ei thiang a ni lo a ni.  Kan ti sual palh a nih chuan a Thiamte zawh vat tur.

 

 

 

10.  Shria(tuia chiah) :  Chi hmanga Sa Kosher hma hian tuiah darkar Chanve chiah phawt a ngai a, achhan chu ;-  

 

   (1) A Sa ti panga thisen thiang lo leh bal vel kai tih fai nan a ni a.

 

   (2) Sa chu tih zawi nan leh a sa ti pang te chu thisen rawn luan chhuah theih na tura buatsaih nan a ni a.

 

   (3)  Chi a kai that theih nan a tih a ni bawk.

 

 

11.  Chi phul:  Chi hraw kher hman a nih na chhan chu, chi dip kan hman chuan a Sa ti hnawng khan a ti zawp palh thei dawn a, chuvangin chi hraw , a tur bik a siam chauh hman tur a ni, tin , chi dip pawh a kosher na tur atan a hman na tur bik then khat a awm bawk.  Chi hian a Sa pum a tulh tur a ni a, a chhung lampang te, a kilkhawr khawi lai pawh tulh vek tur niin, a chhah lutuk tur a ni lova a pan leh a rual lo tur a ni hek lo.

 

          Chi hraw kan tih hian hraw lian leh lutuk hman tur a ni lova, a chhan chu a tlang a len chuan a kai tha tei dawn lova a Chia a rih dawn a vangin a tla mai dawn a chuvangin , a tur bik a siam chauh chu hman a tha a ni.

 

 

12.  Shalosh hadakhot (Tum thum sil fai): Chi phul a nih atanga darkar khat hnu ah chuan Sa a Chi kai a te chu thinfai zet tur a ni a, tichuan , 'HaRama' chuan chumi hnu ah chuan, Bel hran laka tui dah khah a, Sa chu chiah fai tur a ni a, chutah lak chhuah leh a, bela tui chu paih fai a, tui thar chhun khah leh a Sa chu chiah leh tur a ni a, chutiang chuan tum thum tih tur a ni, a ti.  Chumi hnu ah chauh chuan duh ang anga siam in a ei theih tawh a ni.

 

 

13. Kosherna bungrua: Sa Kosher nana kan hman bungrua reng reng te hi a bik kan hmang tur a ni a, a chhanchu ,  Sa kha a la Kosher loh laiin a bungbel vela kha a tawh dawn avangin a ni a, chuvangin, thil dang siam nan a hman theih tawh dawn lohva, chuvangin Chemte hran bik, bel hran bik a dahna tur Reshet(len) emaw, neih hran vek tur a ni.

    

14. Kosherna hmun -Tin, Sa chu Chi phul hnu chuan Bel mawng pawp ah emaw, Reshet (thir len) chungah emaw nghah tur a ni a, hei hi Chi in a hip chhuah thisen ate chu  rang tak leh tha taka a luan chhuah zung zung theih nan a tih a ni,  hetianga thisen luan chhuah theih lohna bel mawng phui emaw, a chhuat zawl angah te hi chuan kan Sa Kosher tur a chu thisen in kan chhum (Kavush) tihna a ni dawn a  , Asur ani.

 

 

15. Sa hlui : Sa , talh atanga Nithum (darkar 72) a pelh tawh hnu ah chuan Chi in a thunun zo tawh lova, chuvangin , 'Tslia' Meia rawh hmang chauhvin a Kosher theih a, amaherawh chu,   Sa chu Ni thum chhung chuan Freezer(dah vawhna) ah dah khang hman a nih chuan dah khang a nih atang chuan darkar 72 kan chhiar a chu tih tawp a, lak  chhuah leh a nih atangin darkar 72  dang a chhiar leh theih a ni.  Hetia Freezer atanga kan lak chhuah a kan Kosher dawn hian nghah nem phawt tur a ni a,  anghah nem tih hmanhmawh nan tui lum a chiah te , Microgal leh Tanura tih lum te chu thiang lo a ni, amaherawh chu tui vawt ah darkar 24 aia tlem chu dah a thiang.

 

          Sa hlui hi rawh hnu hian engtiang   maha tih danglam loh tur ani a, rawh hnu a chhum emaw thil dang a kan siam duh a nih  chuan 'Khalita' (tuiso a chiah) angai a ni.

___________________________________________________  


16 . Chi Dip (Melakh Dak)  hmanna:  

 

   (1)   Sa Ruh -  Sa ruh hi a ti nen a ainzawm chuan a Sa dang ang thovin a Sa dang rualin a kosher tlan theih a, amaherawh chu , Sa ruh a chu a Ti nen a a in zawm loh chuan a chhunga a thling kan duh vang emaw ten kan Kosher tho duh a nih chuan, a hran in a Sa dang rual lovin Chi dip chi hmangin kan Kosher ve thei a, a chhan chu Chi hraw kan hman chuan a ruh a ni si a, a bei nghet thei dawn lova , chuangin, Chi sin chi hman tur a ni.

 

  (2)   Ar Ke – Ar ke pawh a ke zungtang hmawr te chu hlep bungin Chi sin chi a a hrana a Sa dang zing lovah Kosher tur a ni.

 

  (3)   Artui –- Ar pui talh hnu a a chhunga Artui .

 

         *A  Artui bawra a awm lai a khelmon (a eng) lai a nih chuan a sa dang nen Kosher rual theih a ni a.

 

          *A Khelmon(a eng) leh a Khelbon(avar)  in pawlh tawh a nih chuan a hrana , aSa    dang zing lovah chi dip hmanga Kosher tur a ni a, Parve a ni.

 

           * A kawr sak tawh a lo nih chuan – Beit Yosef = Kosher a ngai lo.

 

                                                                              Rama  =  Chi dip in a hran in Kosher angai.  

 

                                                                                                                Parve a ni.

 

           ______________________________________________

 

 17.  Sa bung hrang hrang te Kosher Dan:      

 

 (1)   Moakh (A Thluak) – Sa lu chu phel tur a ni a, a thluak a chu la chhuak in, a 'Krum' (hamda) chu hlip in Chi a a mala sa dang zing lovah Kosher tur a ni.

 

 (2)   Lashon (A Lei) -  a chhunga a thisen zam te chu pawt chhuak emaw, zei chah hnu ah Chi a Kosher tur a ni. A malin.

 

 (3)   Lev (A Lung) – a tha ber ah chuan a lung chu a lai tak ah phel a a chhunga a thisen te chu tih fai vek  hnuah a malin, Sa dang Kosher ang khan Chi a Kosher tur a ni a, amaherawh chu, a 'Orla' a hmawr a chu zai thlak a, a chhunga thi te chu sawr chhuah a Chi nen Sa dang ang thovin a 'Orla' chu hnuai lam hawi tirin a tih theih bawk.

 

 (4)   Rea (A Chuap) – Ran Sa ah chuan, a chuap a chu Chan darh emaw, zei teh phung tur a ni a, tichuan, a'Knukanot' (a pipe a) te chu zai hawn vek tur a ni a, ti chuan tuiah darkar chanve chiah a, hetia tui a chiah a nih hian a pil that theih loh avangin a chungah thil rit dah hnan tur a ni , tichuan,  Chi a Kosher tur a ni,  Tin,  'Of ' (Ar lam chi) ah chuan Tui a chiah hma hian a Sa a tang chuan A Chuap a chu lakthlak tur a ni.

 

               Tin, Behema ah chuan Talh hnu hian a Chuap chu endik thin niin, hemi endik na atang hian 'Glat' anih leh nih loh te , 'Kasher' anih leh nih loh te, 'Taref' a nih leh nih lohte en thin a ni.

 

 (5)   Mara ( A Miit) – A mit hi Asur a ni a, chuvangin a thin atanga kan hleh thlak lai hian a thin chu tlem  hleh thlak tel tur a ni. A Sa a kan tih buak loh nan.

 

 (6)   Kurkevan (A Thial) -  Zei hawn a a chhunga bawlhhlawh awm zawng zawngte chu paih fai vek tur a ni a, tin paih fai a nih hnu ah, a chhung a akawr sak a chu pawh lih vek tur a ni a, chumi hnu ah tuiah darkar chanve chiah a  Chi a a chhung lam pangte a pum chuan Kosher tur a ni.

 

 (7)   Tkhol (A Thi) – Behema (Ran sa) ah chuan a Hamda leh a Khelev (Thau thiang lo) te chu lak thlak phawt tur a ni a, chumi hnu ah tuia darkar chanve chiah a Chi a a mala Kosher tur a ni.

 

                  Tin,'Of' Ar lampang ah chuan Engmah tih danglam a ngai lova, a hranin Chiin Kosher tur a ni. Tin,  'Of' Ar lampang chi 'Tkhol'( a thi)  hi Ashkenaz in an ei ngai lo a, a chhan chu 'Nikur' (Tih fai)Ransa ang tho khan tih a ngai a, amaherawh chu tih theih a nih si loh avangin ei Asur ani an ti.

 

 (8 )  Klaiot (A Kal) – Ransa lam ah chuan a tir ah a 'Khelev' paih fai phawt tur a ni a, chumi hnu ah, tuia darkar chanve chiah a, Chi a a hrana Kosher tur a ni a, tin,  Ar ah chuan, Kosher hmain a Tak atanga lak hran phawt tur a ni a, tichuan a hrana Kosher tur a ni.

 

 (9)   Atsamot (A Ruh) – A Sa ti nen a in zawm chu a rualin a Kosher theih a, a ruh tla hlang leh a ruh a chhunga a thling awm chu a hrana Kosher tur a ni, Tin , Sfaradim chuan a Ruh tla hlang a pawh chu a Sa dang nen an Kosher tho a ni.

 

                         Ruh hlang ni thum kal tawh chu engtiang mahin Kosher theih a ni lo.

 

 (10)  Or (A Vun) – Ar lam ani emaw, Ran sa lam a ni emaw a pangai in Tuiah darkar chanve chiah a Sa dang te nen Kosher rual theih a ni.

 

 (11)  Shuman (A Thau) -  Sa dang anga ngaih niin Sa dang rualin a dan pangaiin Chiin Kosher tur a ni,  amaherawh chu Thau chu Ni thum a vei tawh chuan, thenkhat chuan, Sa dang ang thovin 'Tslia' (meia rawh ) a ngai an ti a, a then chuan Meia kan rawh chuan kan rawh ral vek dawn a tiin Chi a Kosher pawh an awm, amaherawh chu, Meia rawh ngei chu a tha a ni.

 

 (12) Beitsei Zakhar (A til mu) – A hamda chu hih a 'Nikur' tih a a Sa dangte nen Chi a Kosher theih a ni.   'Beit Yosef' – bawng chu ni 30 aia naupang a nih chuan Nikur a ngai lo.

 

                          'Rama' – Nikur a ngai tho.

 

 (13)  A Pum chhung – Meaiim (a ril) , Khalkholet (a mawngkaw chhung) 'Rama' – A pawn lam chauh  Chi Phul tur, a chhung lamah Thau a awm tel chuan a chhung lam pawh phul tur a ti.

 

               Keres (a dul), Keiva( a Pumpui) – a chhung lam leh pawn lam chu Chi a Kosher tur a ti. Tin, Sa dang ruala Kosher loh tur a ti a, amaherawh chu 'Shakh' leh 'Taz' te chuan a Sa dang rualin Kosher theih an ti.  'Rama' – Sfek sfeka le kula.

 

                'Beit Yosef' -  Thisen a awm loh avangin  Chi a Kosher kher angai lo a ti.

 

 (14)   Atinim / kkhal (A hnute bu) –  Talh atanga darkar 24 chhungin ' Shti ve Arev' (a kawkalh) a zai tur a ni a,  (darkar 24 chhung a tih a nih loh chuan 'Kavush' a hnute tuia chhum ang kan ni dawn a a sur a ni)   chutah theih tawp a sawr tur a ni a, tin Banga  nem chhana sawr thin an awm bawk, chumi hnuah 'Tslia' meia rawh tur a ni a, a mala Sa dang leh bawnghnute dang rual lova ei tur a ni.

 

 (15)  Regel (A Ke) – Ar (thla nei) ke chu, a ke hmawr chu a thisen luan chhuah theih nan tan tur a ni a, chutah tui tih huh a Chi dip a a mala a ke hmawr chu lei lam hawia dah in Kosher tur a ni.

 

                Behema  (Ran sa) ke chu -  a tin lak thlak a,  a Zungtang hmawr chu a thisen luan theih nan tan chhum a, a tung zawnga dah in Chi a Kosher tur a ni.

 

 (16)  Kaved (A Thin) -    A thin ah hian Thisen Chi(sug) thum a awm a , chung te chu ;-

 

            (*1) Dam Simfonot -  Dam ha nefesh ( a nunna thisen)  a chhunga a thisen zam ang chi hi a ni a, Kosher hma in zei chhuma lak chhuah vek tur a ni

 

             (*2) Dam Tslia  -  A chhunga Thisen awm (Dam eivarim)/

 

              (*3) Dam Kaved -  Amah a Thin a.

 

                

 

               1*  A  Thin hi Mei a rawh hmang chauh in a Kosher theih a , tin, Rawh hma hian a chhunga a 'Simfonot' (a chhunga a thi luanna kua ho(a pipe) ho ) hi paih fai hmasak vek phawt tur a ni a, tin,  a rawh dan ah pawh hian Makhloket (then hranna)a awm a,  

 

   Rama -  Tuiah darkar chanve chiah phawt tur  ,   chumi hnu ah , Ke pali nei Thin a nih chuan  'Shti' a ngil zawng chauha zai thler hlawm tur ,  chumi zawh ah meiah rawh tur , tin , rawh lai hian chi tlem phul tur ,   a chung lam chu ei atana a tlak hun awm vel ah leh tur, tichuan, kan leh thar lam pawh chu ei atana a tawk hun awm vel ah   lak chhuah a, 'Hadakha' tui thar ah sil fai tur,  tin kan rawhna hnu 'Reshet' thir len emaw 'Shipud' tulthir chu 'Libun' tih leh tur.

 

              Tin ,  Of (Ar lam chi) ah chuan zai thler a ngai kher lova, chemte luzum amaw a vih kuak phung tur , tin , vih kuak kher loh pawhin  a Mit kan lak chhuah na a a thin tlem kan zai thler na a kha a tawk tho bawk.

 

   Beit Yosef -   Tui ah chiah phawt kher a ngai lova, amaherawh chu ,  Ke pali nei Thin a nih chuan 'Shti' ve 'Arev' a kawkalh a zai thler phawt tur a ni a, tichuan,  meiah rawh a,  Chi phul a ngai lova,  tin, a hnu ah pawh Sil kher angai lo a ni.   Tin,   Of (Ar lam chi) ah pawh  'Shti' angil a zai thler kher tur a ni.   Tin,  rawhna hnu bungrua chu 'Libun' pawh a ngai lo a ni.

Categories: Kashrut, Halakhot, Juda dan

Post a Comment

Oops!

Oops, you forgot something.

Oops!

The words you entered did not match the given text. Please try again.

You must be a member to comment on this page. Sign In or Register

1 Comment

Reply Tikva
4:25 AM on January 30, 2012 
Comprehensive